Margarine: het betere alternatief voor boter?

• Wat is margarine?
• Hoe (on)gezond is margarine eigenlijk?
• Wat is het verschil tussen margarine en boter?
• Welk smeerbaar vet is het meest duurzaam?
• Hoe kun je zelf margarine maken?
• Dit kan u ook interesseren

Margarine is een industrieel geproduceerd smeerbaar vet dat werd ontwikkeld als vervanger voor boter. Het bestaat uit een mengsel van water en vetten en bevat ook emulgatoren, vitaminen en smaakstoffen. Afhankelijk van het type margarine varieert het vetgehalte tussen 39 en 90 procent, waarbij het minimale vetgehalte voor conventionele margarine 80 procent is.

Hoe wordt margarine gemaakt?

Tijdens het productieproces wordt het hoofdbestanddeel van margarine, het vet, gewonnen uit voornamelijk plantaardige oliën zoals koolzaad- of zonnebloemolie. Deze oliën worden geëxtraheerd uit de zaden en ondergaan vervolgens verschillende raffinagestappen. Om de typische smeerbare consistentie van margarine te krijgen, wordt het vet/watermengsel gepasteuriseerd en gekoeld, waarbij het mengsel wordt geëmulgeerd door het te roeren en te kneden terwijl het in de blast chiller staat. Tijdens dit proces worden smaakstoffen, zuurteregelaars zoals citroenzuur en soms ook magere melk toegevoegd om de smaak en houdbaarheid te verbeteren. Het opvallende geel komt van het toegevoegde bètacaroteen. Vetoplosbare vitamines zoals A, D en E worden vaak toegevoegd tijdens de productie, zodat het voedingsprofiel van de margarine vergelijkbaar is met dat van boter.

Margarine kan een gezonde keuze zijn als het gemaakt is van plantaardige oliën zoals koolzaad- of lijnzaadolie en geen gehydrogeneerde vetten bevat. Er zijn echter ook bepaalde soorten margarine die ongezonde transvetzuren kunnen bevatten.

Hoogwaardige margarines die omega-3 vetzuren bevatten en verrijkt zijn met vitamines zoals vitamine D kunnen helpen het cholesterolgehalte te reguleren en het cardiovasculaire systeem te beschermen.

Waar moet je op letten als je margarine koopt?

Als je margarine koopt, ga dan op zoek naar soorten die plantaardige oliën bevatten, zoals koolzaad- of olijfolie, omdat deze rijk zijn aan onverzadigde vetzuren. Vermijd producten die gehydrogeneerde vetten bevatten of veel palmolie bevatten.

Margarine en boter verschillen vooral in de manier waarop ze worden gemaakt en de oorsprong van het vet dat ze bevatten: terwijl boter wordt gemaakt van dierlijk vet, wordt voor margarine grotendeels of volledig gebruikgemaakt van plantaardige oliën. Margarine bevat over het algemeen meer onverzadigde vetzuren, die als gezonder worden beschouwd, terwijl boter een hoger aandeel verzadigde vetzuren heeft.

Margarine wordt industrieel vervaardigd en bestaat uit plantaardige vetten die rijk zijn aan onverzadigde vetzuren. Boter wordt daarentegen verkregen uit melkvet en is rijk aan de vetoplosbare vitamines A, D en E en mineralen zoals calcium. Boter bestaat echter voor tweederde uit verzadigde vetzuren, die bij overmatige consumptie het LDL-cholesterolgehalte kunnen verhogen en het risico op hart- en vaatziekten kunnen verhogen.

Een ander verschil is de consistentie: Boter is hard als het gekoeld is en is moeilijk smeerbaar, terwijl margarine, dankzij de toegevoegde emulgatoren en de vetzuursamenstelling, smeerbaar blijft, zelfs als het gekoeld is. Qua smaak valt de romige smaak van boter in de smaak, terwijl margarine over het algemeen een neutralere smaak heeft.

In totaal bevatten beide smeerbare vetten ongeveer 720 calorieën per 100 gram en zijn ze rijk aan vet. Wat de gezondheid betreft, is het verschil het type vetzuren dat de twee bevatten. Margarines die plantaardige oliën van hoge kwaliteit bevatten en die geen gehydrogeneerde vetten bevatten , worden over het algemeen als gezonder beschouwd.

Bij een directe vergelijking is margarine duurzamer dan boter, omdat het productieproces minder broeikasgassen veroorzaakt en minder land nodig heeft. Een bijzonder milieuvriendelijke optie is veganistische margarine zonder palmolie, omdat deze volledig vrij is van dierlijke producten en geen rekening hoeft te houden met de negatieve ecologische effecten van palmolieplantages.

Door de intensieve veehouderij heeft de productie van boter een lage koolstofvoetafdruk. Er is ongeveer 25 liter melk nodig om één kilogram boter te maken, waarbij ongeveer 25 kilogram CO₂ vrijkomt. Ter vergelijking: de productie van één kilogram margarine produceert slechts ongeveer 0,7 kilogram CO₂. Margarine bevat echter vaak palmolie, wat onderhevig is aan kritiek vanwege de milieuschade die dit met zich meebrengt, zoals de vernietiging van regenwouden en het verlies van biodiversiteit. Duurzamere alternatieven worden gemaakt van oliën zoals koolzaad- of zonnebloemolie die een betere CO₂-voetafdruk hebben.

Als je kiest voor margarine, moet je bij het kopen letten op producten die geen palmolie bevatten of die gecertificeerd zijn als producten die duurzame palmolie bevatten. Een volledig plantaardige margarine met een hoog gehalte aan onverzadigde vetzuren, bij voorkeur op basis van koolzaadolie, is de meest milieuvriendelijke optie.

Margarine is heel gemakkelijk thuis te maken door plantaardige olie, cacaoboter en een snufje zout te combineren. Er kunnen verschillende oliën, kruiden en specerijen worden toegevoegd om de margarine naar eigen smaak te maken.

De basis wordt gemaakt door cacaoboter en een plantaardige olie te mengen in een verhouding van 1:3 - bijvoorbeeld 50 g cacaoboter en 150 g plantaardige olie. Koolzaad-, lijnzaad- of olijfolie zijn bijzonder geschikt, omdat ze een evenwichtige vetzuursamenstelling hebben.

De cacaoboter wordt gesmolten in een bain-marie op een middelhoog vuur en vervolgens gemengd met de plantaardige olie en een snufje zout. Dit mengsel wordt in een afsluitbare container gedaan en in de koelkast gekoeld tot het stolt. Bovendien kan de zelfgemaakte margarine creatief worden verrijkt met bijvoorbeeld kruiden, gedroogde tomaten, knoflook of chilipeper. De margarine is ongeveer drie dagen houdbaar in de koelkast en kan eventueel ook worden ingevroren.

^{*Alle vermelde specificaties moeten worden beschouwd als richtwaarden en zijn in elk geval afhankelijk van het type levensmiddel en van de juiste opslag zonder onderbreking van de koelketen van oogst/productie tot aan het Liebherr apparaat. Als levensmiddelen informatie over de minimale houdbaarheidsdatum hebben, geldt altijd de datum op de verpakking.}